Door: Maltha studiecoaching op 26 jan 2026
‘’Ja hoor, ik heb mijn huiswerk al af.’’
‘’Nee, ik heb geen toets.’’
‘’Het gaat goed op school.’’
Als ouder herken je deze uitspraken vast wel bij je kind. Maar of dit altijd klopt? Niet per sé. Vaak spelen sociaal wenselijke antwoorden namelijk een rol. In deze blog wordt uitgelegd wat sociale wenselijkheid is, waarom scholieren dit doen en hoe je het kan herkennen en voorkomen.
Wat is sociale wenselijkheid?
Sociale wenselijkheid betekent dat iemand antwoorden geeft waarvan hij of zij denkt dat ze gewenst zijn, in plaats van wat echt waar is. Bij middelbare scholieren gebeurt dit vaak om:
- Teleurstelling te voorkomen
- Kritiek of straf te vermijden
- ‘’Gedoe’’ te ontlopen
- Volwassen en verantwoordelijk over te willen komen
Meestal komt dit niet voort uit een kwade wil, maar is het een manier om zichzelf te beschermen.
Waarom geven pubers sociaal wenselijke antwoorden?
De middelbare school brengt veel veranderingen met zich mee: meer zelfstandigheid, hogere verwachtingen en cijfers die ineens echt meetellen. Tegelijkertijd zijn jongeren bezig met hun identiteit en gevoelig voor oordeel van anderen, wat onzekerheid en prestatiedruk vergroot. Jongeren willen voldoen aan verwachtingen van ouders en docenten, niet ‘’falen’’ of dom overkomen en hun zelfstandigheid bewijzen. Hierdoor zeggen ze soms liever wat veilig klinkt, dan wat er echt speelt.
Maar hoe herken je sociaal wenselijke antwoorden?
Sociaal wenselijke antwoorden kan je op verschillende manieren herkennen. Wanneer je bijvoorbeeld vraagt hoe het op school gaat, maar het antwoord blijft vaag (‘’gewoon, prima’’) kan dat een teken zijn dat je kind iets achterhoudt. Ook klinken uitspraken als: ‘’ik heb alles af’’ of ‘’ik hoef niet te leren’’ geruststellend, maar zijn deze zelden realistisch. Daarnaast zeggen veel scholieren wat ze denken dat ouders willen horen (‘’de toets is niet zo belangrijk’’), dit voorkomt namelijk vragen, spanning of discussie. Wanneer je doorvraagt en je kind reageert geïrriteerd, kortaf of ontwijkend, kan dat een signaal zijn dat het antwoord niet helemaal eerlijk was.
Hoe voorkom je sociaal wenselijke antwoorden?
Zorg ten eerste voor een veilige sfeer. Kinderen zijn eerlijker als ze weten dat fouten maken mag. Zinnen als: ‘’het hoeft niet perfect te gaan’’ en ‘’we zoeken samen naar een oplossing’’ kunnen hierbij helpen. Daarnaast kan het helpend zijn om open en concrete vragen te stellen. In plaats van ‘’gaat het goed op school?’’ kan je beter vragen naar welke vakken je kind lastig vindt of wanneer je kind de volgende toets heeft.
Sociaal wenselijke antwoorden horen bij opgroeien, iedereen zal dit herkennen. Je kind is hierdoor niet onbetrouwbaar, maar wil zichzelf beschermen. Door signalen te herkennen en hier een open gesprek over te voeren, help je je kind verder dan alleen met cijfers. Bij de verschillende begeleidingsvormen die wij bieden, merken we dat scholieren eerlijker zijn dan thuis doordat de druk lager is, begeleiding neutraal is en fouten maken normaal is. Hierdoor krijgen we een realistischer beeld van wat een leerling echt nodig heeft en kunnen we gerichter helpen met plannen, leren en zelfvertrouwen.
socialewenselijkheid
